Van Gölü’nün incisi Çarpanak Adası için kritik uyarı

Suat Baran VAN / TEKHA

Van Gölü’nün dört büyük adasından biri olan ve 9. yüzyıldan kalma Ktouts Manastırı’na ev sahipliği yapan Çarpanak Adası, bugünlerde doğal ve tarihi dokusuna verilen zararlarla gündeme geliyor. Bahar ve yaz aylarında artan kontrolsüz ziyaretçi akını, adadaki bin yıllık mirası ve hassas ekosistemi yok olma eşiğine getirdi.

Tarihi Miras ve Doğal Yaşam Alarm Veriyor

Badem ağaçlarıyla ünlü olan ada, son yıllarda artan insan faaliyetleri, çevre kirliliği ve bakımsızlık nedeniyle alarm veriyor. Ada üzerinde bulunan tarihi Ktouts Manastırı, hem ihmal hem de insan kaynaklı zararlar nedeniyle her geçen gün yıpranıyor. Adanın asıl sahibi olan martılar ve göçmen kuşlar da bu kontrolsüz hareketlilikten olumsuz etkileniyor.

“Ekolojik ve Kültürel Yıkım Yaşanıyor”

Konuya ilişkin yazılı bir açıklama yapan Vangölü Aktivistleri Derneği yönetimi, bölgedeki endişe verici tabloyu şu sözlerle ifade etti:

“Son dönemde Çarpanak Adası’na yönelik gerçekleştirdiğimiz saha gözlemleri ve adayı ziyaret eden duyarlı vatandaşlarımızdan gelen geri bildirimler, bölgemiz için endişe verici bir tabloyu ortaya koymaktadır. Yaptığımız araştırmalar ve yerinde incelemeler sonucunda ulaşılan tespitler şunlardır: Adanın en önemli sakinleri olan martıların ve göçmen kuşların kuluçka döneminde olduğu tespit edilmiştir. Ancak denetimsiz tekne seferleriyle adaya çıkan yoğun insan trafiği nedeniyle, binlerce kuş yumurtasının ezildiği ve üreme alanlarının tahrip edildiği raporlanmıştır. Kültürel Mirasın Korunmasızlığı: Adanın simgesi olan tarihi kilisenin (Ktouts Manastırı) duvarlarına yazılar yazıldığı, yapının fiziksel bütünlüğüne zarar verildiği ve adanın adeta bir ’piknik alanı’ gibi kullanılarak kirletildiği gözlemlenmiştir. Bölgeyi ziyaret eden ve doğaya duyarlı birçok vatandaşımız, adadaki bu başıboşluktan ve koruma kalkanı eksikliğinden derin üzüntü duyduklarını dile getirmektedir. Toplum, bu mirasın sahipsiz bırakılmamasını talep ediyor.”

Acil Eylem Çağrısı

Dernek yönetimi, adanın korunması için yetkililere şu çağrıda bulundu:

“Adaya girişler kısıtlanmalı. Kuşların üreme dönemi boyunca adaya sivil tekne geçişleri ve ziyaretler acilen durdurulmalıdır. Ada, ’Nitelikli Doğal Koruma Alanı’ statüsüne uygun şekilde 7/24 denetlenmeli, giriş-çıkışlar yetkili birimlerce kontrol altına alınmalıdır. Tarihi yapılar vandalizme karşı fiziksel önlemlerle (bariyer, bilgilendirme levhaları gibi) korunmalı ve verilen zararlar onarılmalıdır. Van Gölü’nün sessiz çığlığına kulak verin! Çarpanak Adası bir eğlence mekanı değil, yaşayan bir ekosistem ve bin yıllık bir tarihtir.”